رادیوگرافی تا چه اندازه سلامت ما را به خطر می اندازد؟

اشعه ایكس که ركن اصلی رادیوگرافی محسوب می‌شود مانند نور مرئی ماهیت الكترومغناطیسی دارند. این پرتو در بسیاری موارد رفتاری مشابه نور از خود نشان می‌دهند ولی به دلیل انرژی زیاد و طول موج كوتاه قابلیت نفوذ بیشتری در مواد دارد. همان طور كه می‌دانید نور دارای برخی خواص بیولوژیك است. آفتاب سوختگی و سرطان پوست از عوارض مواجهه طولانی مدت با نور شدید آفتاب هستند. مشابه این اثرات در اثر تماس با مقادیر مشخصی از اشعه ایكس نیز مشاهده می‌شود. در گذشته که دستگاههای تولید کننده اشعه ایکس قدرت امروزی را نداشتند، تهیه یك رادیوگرافی دندانی به 15 تا 20 دقیقه تابش نیاز داشت. این مسئله در كنار استفاده بی مورد از پرتو درمانی در درمان بیماریهای خوش خیم مانند كچلی و بزرگی تیموس و كاربرد گسترده مواد رادیواكتیو در صنایعی نظیر ساخت ساعتهای شبرنگ موجب بروز عوارضی در بیماران و كاربران شد. در این میان رادیوگرافی روش مفیدی در تشخیص بیماریها بود كه نمی‌شد به آسانی از آن چشم پوشید. با طراحی لوله‌های كاتد گرم توسط كولیج (1913) امكان تولید اشعه ایكس پرانرژی فراهم گردید. با به كارگیری این ابزار، كه اساس ساخت دستگاههای رادیوگرافی امروزی را نیز تشكیل می‌دهد، زمان تابش بطور چشمگیری كاهش یافت. مطالعه روی بازماندگان بمباران اتمی هیروشیما و ناكازاكی و قربانیان استفاده نادرست از مواد رادیواكتیو واشعه ایكس در اوائل قرن بیستم نشان داد كه مواجهه مستمر با مقادیر زیاد پرتوهای یون ساز موجب افزایش موارد بیماریهای بدخیم می‌شود.  امروزه سازمانهای بین‌المللی متولی تبیین اصول حفاظت در برابر پرتوهای یون ساز توصیه می‌كنند از هرگونه تابش غیرضروری حتی الامكان جلوگیری به عمل آید. دستگاههای رادیوگرافی جدید مجهز به تیوبهای پیشرفته با وسایل محدود كننده اشعه و صافیهای حذف كننده فوتونهای غیر مفید می‌باشد که مانع از تابش غیر ضروری اشعه به بیماران می‌شوند. با تولید صفحات بسیار حساس نسبت به اشعه میزان تابش نیز به حد اقل رسیده است. از طرفی تاسیس مراكز تصویربرداری پزشكی در هر كشور منوط به رعایت دقیق اصولی از قبیل تقویت دیوارها با مواد جاذب اشعه نظیر سرب و رعایت فواصل و استفاده از وسایل استاندارد می‌باشد كه این مهم تحت نظارت دقیق سازمانهای مربوطه انجام می‌گیرد. با توجه به اینكه تشخیص به موقع بسیاری از ضایعات و بیماریهای خطرناك بدون تصویربرداری با اشعه ایكس غیرممكن یا بسیار مشكل است، همواره فواید تصویربرداری به موقع بیش از خطرات ناشی از تابش آن می‌باشد. در نتیجه با رعایت توصیه‌های علمی-کاربردی می‌توان از اشعه ایکس به عنوان یك وسیله تشخیصی برای بیماران بصورت کاملا بی خطر استفاده کرد.